Marko Ristić: Smrt fašizmu sloboda narodu

350,00 kn

Marko Ristić rođen je 1902. godine u Beogradu, gdje je završio Filozofski fakultet 1925. godine. Umro je 1984. u Beogradu. Marko Ristić jedan je od glavnih protagonista srpske nadrealističke scene. Još 1926. i 1927. godine, za vrijeme boravka u Parizu imao je priliku upoznati Andréa Bretona i nadrealistički krug pariških umjetnika, a posjet Bretonovom stanu, prepunome nadrealističkih djela, inspirirao je nastanak njegovoga Nadrealističkog zida, gdje su se, osim Sove Maxa Ernsta koji je činio okosnicu zida, s vremenom pojavila i djela Yvesa Tanqua, Andrea Massona, te afričke maske i fetiši. Zid je završen tek 196o-ih godina. Dok je boravio u Parizu nastaje mu i ciklus  La vie mobile, koji se sastoji od jedanaest kolaža i dva crteža. Suprotstavljajući različite impresije iz grada koji ga oduševljava, Ristić je u tom ciklusu suprotstavio fragmente  mapa, novina, razglednica, fotografija,  pisama s markama, obojene papire, karte, pozivnice, novinske oglase i druge suvenire sakupljene u Parizu. Naziv La vie en mobile preuzet je iz pjesme Vana Bora, a u samim kolažima, putem asocijacija, odabrani tekstualni i likovni motivi imaju jednaku važnost. Diskontinuitet i agresivnost fragmenata što uzrokuju konfuziju u oku promatrača glavne su odlike ovog ciklusa. Po povratku iz Pariza 1928. godine objavljuje antiroman Bez mere,  tijekom iste i iduće godine s Vanom Borom radi seriju fotograma u Vrnjačkoj Banji. Ristićeve fotograme iz tog razdoblja karakterizira   preklapanje motiva kojima stvara atmosferu začudnosti.   Umjetnici objavljuju knjigu   u jednom primjeru M’VRAUA, od koje je sačuvan samo kolaž Bludnik, u kojemu je ponovno suprotstavljena duhovita tekstualna naracija i konfuzna vizualna poruka. Kolaž je objavljen godinu dana kasnije, 1930. godine u  almanahu „Nemoguće“, 1930. godine, koji je uređivao sâm Ristić. U prvom broju almanaha, između ostalog, objavljen je nadrealistički manifest , kao i serija od dvanaest Ristićevih  kolaža Ljuskari na prsima, te istoimeni filmski scenarij Aleksandra Vuča. Kolaži su bili komponirani po principu nijemog filma, a tekstualni su dijelovi prekidali vizualnu naraciju. Ristić je bio i jedan od urednika časopisa „Nadrealizam sad i ovde“, iz 1931. i 1932. godine, koji je obilježio kraj grupnog djelovanja srpskih nadrealista. No Ristić nastavlja umjetničku i izdavačku aktivnost. S Vanom Borom 1932. godine objavljuje knjigu Anti-zid, piše tekstove i poeme, a 1938. godine surađuje s pariškim časopisom „Minotaure“. Ristićeva  poema Turpituda zaplijenjena je 1938. godine pri izlasku iz knjigovežnice  „zbog njena sadržaja u cijelosti, jer njime tvori kriv. djelo kažnjivo po Zakonu o zaštiti javne bezbednosti i poretka u državi“, kako je pisalo  rješenju Državnog tužilaštva koju je Ristić primio 14. 7. 1938. godine. Ta Paranoičko-didaktička rapsodija, kako je navedeno u podnaslovu, nadrealistička je poema u kojoj se, sukladno nadrealističkim principima povezuju elementi erotike,  rata, te različita snoviđenja. Popraćena je  crtežima  Krste Hegedušića. Tijekom zapljene cijela je edicija Turpitude bila  uništena, no policijski su službenici sačuvali nekoliko primjeraka koji su kasnije bili dostupni  u antikvarijatima, a jedan je primjerak završio i kod samog Ristića. Prvi je put Turpituda  bila objavljena tek 1955. godine u časopisu „Delo“. Za vrijeme Drugoga svjetskog rata neko vrijeme provodi  u zarobljeništvu, a od 1944. objavljuje političke tekstove u „Politici“ i „Borbi“, te je jedan od supokretača  časopisa „Svedočanstva“ (1952.) i „Delo“ (1955.). Godine 1951. imenovan je za jugoslavenskog ambasadora u Parizu i dopisnog člana Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu.

Autor: Marko Ristić
Izdavač: Prosveta, Beograd
Izdanje: prvo / first
Godina: 1946
Uvez: meki
Format: 14x19.5
Stranica: 45